Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
trình hoạt động sản xuất kinh doanh. Cung cấp số liệu kịp thời để tập hợp chi
phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.
- Tham gia vào phân tích, đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch mua,
thanh toán với ngời bán, ngời cung cấp, tình hình sử dụng vật liệu trong quá
trình sản xuất.
3. Vai trò của công tác kế toán đối với việc quản lý nguyên vật liệu.
Kế toán là công cụ phục vụ cho việc quản lý nguyên vật liệu, nó đóng vai
trò quan trọng trong công tác quản lý nguyên vật liệu.
Ké toán nguyên vật liệu giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm đợc tình
hình vật t để chỉ đạo tiến độ sản xuất. Hạch toán nguyên vật liệu có đảm bảo
chính xác, kịp thời và đầy đủ tình hình thu mua, nhập, xuất, dự trữ vật liệu. Tính
chính xác của hạch toán kế toán nguyên vật liệu ảnh hởng đến tính chính xác
của giá thành sản phẩm.
Xuất phát từ yêu cầu quản lý vật liệu và từ vai trò và vị trí của kế toán đối
với công tác quản lý kế toán tài chính trong doanh nghiệp sản xuất, vai trò của
kế toán nguyên vật liệu đợc thể hiện nh sau:
- Tổ chức ghi chép, phản ánh tổng hợp số liệu về tình hình thu mua, vận
chuyển, bảo quản, tình hình nhập, xuất và tồn nguyên vật liệu, tính giá thực tế
của nguyên vật liệu đã thu mua và mang về nhập kho nguyên vật liệu, đảm bảo
cung cấp kịp thời, đúng chủng loại cho quá trình sản xuất.
- áp dụng đúng đắn các phơng pháp kỹ thuật hạch toán nguyên vật liệu,
hớng dẫn kiểm tra các bộ phận, đơn vị trong doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế
độ hạch toán ban đầu về nguyên vật liệu (lập chứng từ, luân chuyển chứng từ )
mở các sổ sách, thẻ kế toán chi tiết, thực hiện hạch toán đúng phơng pháp, quy
định nhằm đảm bảo thống nhất trong công tác quản lý kế toán trong phạm vị
ngành kinh tế và toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
- Kiểm tra việc chấp hành chế độ bảo quản, dự trữ, sử dụng vật liệu, kiểm
tra tình hình nhập, xuất, phát hiện và ngăn ngừa các ảnh hởng xấu xảy ra và đề
xuất các biện pháp xử lý về nguyên vật liệu nh: thiếu, thừa, ứ đọng, kém phẩm
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
chất, mất mát, h hao, tính toán, xác định chính xác số lợng và giá trị nguyên
vật liệu đã tiêu hao trong quá trình sản xuất.
- Tham gia kiểm kê, đánh giá nguyên vật liệu theo chế độ mà nhà nớc đã
quy định, lập các báo cáo về vật t, tiến hành phân tích vê tình hình thu mua, dự
trữ, quản lý, sử dụng và bảo quản nguyên vật liệu nhằm phục công tác quản lý
nguyên vật liệu trong hoạt động sản xuất kinh doanh, tiết kiệm chi phí nguyên
vật liệu, hạ thấp chi phí sản xuất toàn bộ.
II. Phân loại và đánh giá nguyên vật liêu.
1. Phân loại vật liệu.
Trong doanh nghiệp sản xuất, vật liệu bao gồm nhiều loại, nhiều thứ khác
nhau cho nên để quản lý một cách chính xác, chặt chẽ cần phân loại vật liệu ra
thành nhiều nhóm phù hợp với các yêu cầu quản lý:
Căn cứ vào nội dung kinh tế và yêu cầu kế toán quản trị, vật liệu đợc chia
thành:
- Nguyên vật liệu chính (bao gồm cả nửa thành phẩm mua ngoài). Đối
với các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu chính là đối tợng lao động chủ
yếu cấu thành nên thực thể của sản phẩm.
- Vật liệu phụ: là những vật liệu chỉ có tác dụng phụ trong quá trình sản
xuất chế tạo sản phẩm, làm tăng chất lợng nguyên vật liệu chính, làm tăng chất
lợng sản phẩm trong xây dựng cơ bản.
- Nhiên liệu: là những thứ dùng để cung cấp nhiệt lợng trong quá trình
sản xuất để chạy máy thi công nh than, xăng, dầu; dùng để thay thế, sửa chữa
máy móc thiết bị sản xuất, phơng tiện vận tải
- Vật liệu khác: là các vật liệu loại ra trong quá trình sản xuất, chế tạo
sản phẩm nh gỗ, sắt thép vụn hoặc phế liệu thu hồi trong quá trình thanh lý tài
sản cố định.
Ngoài ra, nếu căn cứ vào mục đích, công dụng kinh tế của vật liệu cũng
nh nội dung quy định phản ánh chi phí vật liệu trên các tài khoanr kế toán thì
vật liệu của doanh nghiệp đợc chi thành:
- Nguyên vật liệu trực tiếp dùng cho chế tạo sản phẩm.
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Nguyên vật liệu dùng cho các nhu cầu khác nh phục vụ quản lý ở các
phân xởng, tổ, đội sản xuất
2. Đánh giá vật liệu.
Đánh giá vật liệu là việc xác định giá trị của chúng theo các phơng pháp
nhất định. Về nguyên tắc, vật liệu là tài sản lu động thuộc nhóm hàng tồn kho
và phải phản ánh theo giá trị vốn thực tế, nhng do vật liệu luôn biến động và để
đơn giản cho công tác kế toán vật liệu thì cần sử dụng gía hạch toán.
2.1. Đánh giá vật liệu theo giá thực tế.
2.1.1 Giá thực tế nhập kho.
Nguyên vật liệu đợc nhập từ nhiều nguồn khác nhau và giá thực tế của
chúng đợc xác định nh sau:
* Đối với vật liệu mua ngoài (với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo ph-
ơng pháp khấu trừ) thì trị giá nguyên vật liệu bao gồm:
+ Giá mua trên hoá đơn (giá không có thuế giá trị gia tăng).
+ Chi phí thu mua thực tế (chi phí vận chuyển, bốc dỡ ), chi phí thu mua
của nguyên vật liệu có thể đợc tính trực tiếp vào giá thực tế của từng thứ nguyên
vật liệu. Trờng hợp chi phí thu mua có liên quan đến nhiều loại nguyên vật liệu
thì phải tính toán và phân bổ cho từng thứ liên quan theo tiêu thức nhất định.
Trong trờng hợp mua nguyên vật liệu vào sản xuất kinh doanh hàng hoá dịch vụ
không chịu thuế giá trị gia tăng loại dùng vào hoạt động sự nghiệp, dự án, hoạt
động văn hoá, phục lợi đợc trang trải bằng nguồn kinh phí khác thì giá thực tế
nguyên vật liệu mua ngoài bao gồm tổng số tiền phải thanh toán cho ngời bán
(bao gồm cả thuế giá trị gia tăng đàu vào và chi phí thu mua vận chuyển).
* Đối với vật liệu thuê ngoài gia công thì giá vật liệu bao gồm:
+ Giá thực tế nguyên vật liệu xuất chế biến.
+ Tiền công thuê ngoài gia công chế biến.
+ Chi phí vận chuyển bốc dỡ vật liệu đi chế biến và mang về.
* Đối với vật liệu tự gia công chế biến là giá thực tế vật liệu xuất kho chế
biến và các chi phí biến liên quan.
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
* Đối với vật liệu nhận vốn góp liên doanh: là giá trị đợc hội đồng liên
doanh đánh giá.
* Đối với vật liệu là phế liệu thu hồi thì giá trị đợc đánh giá theo giá trị
sử dụng nguyên vật liệu đó hoặc giá ớc tính.
2.1.2. Giá thực tế xuất kho.
Khi xuất dùng vật liệu, kế toán phải tính toán chính xác giá vốn thực tế
của chất lợng cho các nhu cầu, đối tợng sử dụng khác nhau. Việc tính giá thực
tế của vật liệu xuất kho có thể đợc thực hiện theo một trong các phơng pháp
sau:
* Tính theo đơn giá của vật liệu tồn đầu kỳ: Theo phơng pháp này thì giá
thực tế xuất kho đợc xác định trên cơ sở số lợng vật liệu xuất dùng và đơn giá
vật liệu tồn đầu kỳ.
Giá thực tế xuất kho = (số lợng xuất kho) x (đơn giá vật liệu tồn đầu kỳ) (1.1.)
Đơn giá vật liệu tồn đầu kỳ = (1.2.)
* Tính theo phơng pháp giá thức tế bình quân giá quyền. Về cơ bản thì
phơng pháp này giống pkp trên nhng đơng giá vật liệu đợc tính bình quân cho
cả số tồn đâù kỳ và nhập trong kỳ.
= (1.3)
Giá thực tế xuất kho = (Đơn giá bình quân) x (Số lợng xuất kho) (1.4)
* Tính theo giá thực tế đích danh: Phơng pháp này áp dụng đối vói các
loại vật t đặc chủng. Giá thực tế xuất kho căn cứ vào đơn giá thực tế vật liệu
nhập theo từng lô, từng lần nhập và số lợng xuất kho theo từng lần nhập đó.
* Tính theo phơng pháp nhập trớc - xuất trớc (FIFO): Theo phơng pháp
này thì phải xác định đợc giá thực tế nhập kho của từng lần nhập, sau đó căn cứ
vào số lợng xuất tính ra giá trị thực tế xuất kho nguyên tắc: tính theo nguyên giá
thực tế nhập trớc đối với lợng xuất kho thuộc lần nhập trớc, số còn lại (tổng số
xuất kho trừ đi số xuất thuộc lần nhập trớc) đợc tính theo đơn giá thực tế các
lần nhập sau. Nh vậy, giá thực tế của vật liệu tồn cuối kỳ chính là giá thực tế
của vật liệu nhập kho thuộc các kho sau cùng.
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
* Tính theo giá nhập sau - xuất trớc (LIFO): theo phơng pháp này thì
cũng phải xác định đợc đơn giá thực tế của từng lần nhập nhng khi xuất sẽ căn
cứ vào số lợng và đơn giá thực tế nhập kho lần cuối hiện có trong kho vào lúc
xuất sau đó mới lần lợt đến các làn nhập trớc để tính giá thực tế xuất kho.
2.2. Đánh giá vật liệu theo giá hạch toán.
Giá hach toán là loại giá ổn định đợc sử dụng thống nhất trong phạm vi
doanh nghiệp để theo dõi chi tiết tình hình nhập, xuất hàng ngày, cuối tháng
cần phải điều chỉnh giá hạch toán theo giá thực tế vật liệu xuất dùng dựa vào
các hệ số giá thực tế với giá giá hạch toán vật liệu.
= (1.5)
Giá thực tế vật liệu xuất kho đợc tính:
= x (1.6)
Tuỳ thuộc vào đặc điểm và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp mà hệ số
giá vật liệu có thể tính riêng theo từng thứ, từng nhóm hoặc tất cả các loại vật
liệu.
III. Tổ chức hạch toán chi tiết vật liệu.
1. Chứng từ sử dụng.
Theo quy định về chứng từ kế toán ban hành theo QĐ số 1141/TC/QĐ-
CĐKT ngày 01/11/1995 của Bộ trởng Bộ Tài chính thì các chứng từ vật liệu bao
gồm:
- Phiếu nhập kho (mẫu 01 - VT).
- Phiếu xuất kho (mẫu 02 - VT).
- Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ (mẫu 03 - VT).
- Biên bản kiểm kê vật t, sản phẩm, hàng hoá (mẫu 08 - VT).
- Hoá đơn kiêm phiếu xuất kho (mẫu 02 - BH.
- Hoá đơn GTGT (mẫu 01 - GTKT).
- Hoá đơn cớc phí vận chuyển (mẫu 03 - BH).
- Phiếu xuất kho vật t theo hạn mức (mẫu 04 - VT).
- Biên bản kiểm nghiệm, vật t (mẫu 05 - VT).
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ngoài các chứng từ mang tính bắt buộc sử dụng thống nhất theo quy định
của Nhà nớc, trong các doanh nghiệp có thể sử dụng thêm các chứng từ kế toán
mang tính hớng dẫn tuỳ thuộc vào đặc điểm tình hình cụ thể của từng doanh
nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau.
2. Các phơng pháp kế toán chi tiết vật liệu.
Việc ghi chép, phản ánh của thủ kho và kế toán cũng nh việc kiểm tra,
đối chiếu số liệu giữa hạch toán nghiệp vụ ở kho và ở phòng kế toán có thể đợc
tiến hành theo một trong các phơng pháp sau:
+ Phơng pháp ghi thẻ song song.
+ Phơng pháp sổ đối chiếu luân chuyển.
+ Phơng pháp sổ số d.
2.1. Phơng pháp ghi thẻ song song.
- Nội dung của phơng pháp ghi thẻ song song nh sau:
+ ở kho: Thủ kho sử dụng thẻ kho để ghi chép hàng ngày tình hình nhập
- xuất - tồn kho của từng thứ vật liệu theo chỉ tiêu số lợng của từng kho.
+ ở phòng kế toán: kế toán sử dụng sổ (thẻ) kế toán chi tiết vật liệu để
ghi chép tình hình nhập, xuất, tồn kho theo các chỉ tiêu hiện vật và giá trị. Về
cơ bản, sổ (thẻ) kế toán chi tiết có kết cuấu giống nh thẻ kho nhng có thêm các
cột để ghi thêm các chỉ tiêu giá trị. Cuối tháng, kế toán cộng sổ chi tiết và kiểm
tra, đối chiếu với thẻ kho. Ngoài ra, để có số liệu đối chiếu, kiểm tra với kế toán
tổng hợp cần phải tổng hợp số liệu chi tiết vào bảng tổng hợp nhập - xuất - tồn
kho cho từng nhóm vật liệu. Có thể khái quát nôịi dung, trình tự kế toán chi tiết
vật liệu theo phơng pháp ghi thẻ song song qua sơ đồ sau (xem sơ đồ 1.1).
- Phơng pháp này có u nhợc điểm sau:
+ Ưu điểm: Ghi chép đơn giản, dễ kiểm tra, đối chiếu số liệu và quản lý
chặt chẽ tình hình biến động với số hiện có của vật liệu trên 2 chỉ tiêu số lợng
và giá trị.
+ Nhợc điểm: Việc ghi chép giữa thủ kho với phòng kế toán vẫn còn
trùng lắp về chỉ tiêu số lợng. Ngoài ra, việc kiểm tra, đối chiếu chủ yếu đợc thực
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
hiện vào cuối tháng, do vậy làm hạn chế chức năng kiểm tra kịp thời của kế
toán.
Sơ đồ 1.1. Sơ đồ kế toán chi tiết vật liệu theo phơng pháp ghi thẻ song
song
Chú thích:
: Ghi hàng ngày
: Ghi cuối tháng.
: Kiểm tra, đối chiếu
- Phạm vi áp dụng: áp dụng trong các doanh nghiệp có ít chủng loại vật
liệu, khối lợng các nghiệp vụ nhập, xất ít, không thờng xuyên và trình độ nghiệp
vụ chuyên môn của cán bộ kế toán hạn chế.
2.2. Phơng pháp sổ đổi chiếu luân chuyển.
- Nội dung:
+ ở kho: việc ghi chép của thu kho cũng đợc thực hiện trên thẻ kho
giống nh phơng pháp ghi thẻ song song.
+ ở phòng kề toán, kế toán: mở sổ đối chiếu luân chuyển để đối chiếu
luân chuyển để ghi chép tình hình nhập - xuất - tồn kho của từng thứ vật liệu ở
từng kho dùng cho cả năng nhng mỗi tháng chỉ ghi một lần vào cuối tháng, để
có số liệu ghi vào các sổ đối chiếu luân chuyển cũng đợc theo dõi cả về chỉ tiêu
số lợng và giá trị. Cuối tháng, tiến hành kiểm tra, đối chiếu số liệu giữa đối
chiếu luân chuyển với thẻ kho và số liệu kế toán tổng hợp.
- Ưu nhợc điểm:
+ Ưu điểm: Khối lợng ghi chép của kế toán đợc giảm bớt do chỉ ghi một
lần vào cuối tháng.
11
Thẻ kho
Sổ kế toán
chi tiết
Chứng từ nhập
Chứng từ xuất
Bảng kê tổng hợp
nhập - xuất - tồn
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
+ Nhợc điểm: Việc ghi vẫn bị trung lắp giữa kho và phòng kế toán về chỉ
tiêu hiện vật, việc kiểm tra, đối chiếu giữa kho và phòng kế toán cũng chỉ đợc
tiến hành vào cuối tháng nên hạn chế tác dùng kiểm tra.
Sơ đồ 1.2. Sơ đồ kế toán chi tiết vật liệu theo phơng pháp sổ đối chiếu
luân chuyển.
- Phạm vi áp dụng: áp dụng thích hợp trong các doanh nghiệp không có
nhiều nghiệp vụ nhập, xuất kho, không bố trí riêng nhân viên kế toán chi tiết vật
liệu, không có điều kiện ghi chép tình hình nhập, xuất hàng ngày.
2.3. Phơng pháp sổ số d.
- Nội dung:
+ ở kho: Thủ kho cũng dùng thẻ kho để ghi chép tình hình nhập, xuất,
tồn kho vật liệu nhng cuối tháng phải ghi số tồn kho đã tính trên thẻ sang sổ số
d vào cột số lợng.
+ ở phòng kế toán: Kế toán mở sổ số d theo từng kho chung cho cả năm
để ghi chép tình hình nhập, xuất. Từ bảng kê nhập, bảng kê xuất, kế toán lập
bảng luỹ kế nhập, luỹ kế xuất, rồi từ các bảng này lập bảng tổng hợp nhập -
xuất - tồn kho theo từng nhóm, loại vật liệu theo chỉ tiêu giá trị. Cuối tháng, khi
nhận sổ số d do thủ kho gửi lên, kế toán căn cứ vào số tồn kho cuối tháng do thủ
kho tính ghi ở sổ số d và đơn giá để tính ra giá trị tồn kho để ghi vào cột số tiền
trên sổ số d.
12
Thẻ kho
Chứng từ nhập
Chứng từ xuất
Bảng kê xuất
Bảng kê nhập
Sổ đối chiếu
luân chuyển
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Sơ đồ 1.3. Sơ đồ kế toán chi tiết vật liệu theo phơng pháp sổ số d.
Việc kiểm tra, đối chiếu đợc căn cứ vào cột số tiền tồn kho trên sổ số d
và bảng kê tổng hợp nhập - xuất - tồn (cột số tiền) và số liệu kế toán tổng hợp.
- Ưu điểm: Tránh đợc sự ghi chép trùng lắp giữa kho và phòng kế toán,
giảm đợc khối lợng ghi chép kế toán, công việc đợc tiến hành đều trong tháng.
+ Nhợc điểm: Do kế toán chỉ theo dõi về mặt giá trị nên muốn biết số
hiện có và tình hình tănhg, giảm của từng thứ vật t liệu về mặt giá trị nên muốn
biết số hiện có và tình hình tăng, giảm của từng thứ vật liệu về mặt hiện vật
nhiều khi phải xem số liệu trên thẻ kho và việc kiểm tra, đối chiếu khó khăn.
- Phạm vi áp dụng: áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất có khối lợng
các nghiệp vụ nhập, xuất nhiều, thờng xuyên, nhiều chủng loại vật liệu và điều
kiện doanh nghiệp sử dụng giá hạch toán vật liệu nhập, xuát; đã xây dựng hệ
thốngd danh điểm vật liệu và trình độ chuyên môn của kế toán vững vàng.
3. Kế toán tổng hợp vật liệu
Vật liệu là tài sản lu động thuộc nhóm hàng tồn kho của doanh nghiệp,
việc mở tài khoản kế toán tổng hợp, ghi chép sổ kế toán và xác định giá trị hàng
tồn kho, giá trị hàng bán ra hoặc xuất dùng tuỳ thuộc vào việc doanh nghiệp áp
13
Thẻ kho
Chứng từ nhập
Chứng từ xuất
Bảng kê xuất
Bảng kê nhập
Sổ đối chiếu
luân chuyển
Bảng luỹ kế nhập
Bảng luỹ kế xuất
Sổ đối chiếu
luân chuyển
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
dụng kế toán hàng tồn kho theo phơng pháp nào. Có hai phơng pháp kế toán
hàng tồn kho là phơng pháp kê khai thờng xuyên và kiểm kê định kỳ.
3.1. Kế toán vật liệu tổng hợp theo phơng pháp kê khai thờng xuyên
Phơng pháp kê khai thờng xuyên là phơng pháp kế toán thực hiện phản
ánh một cách đầy đủ, kịp thời tình hình biến động của các loại vật t hàng hoá
trên tài khoản hàng tồn kho và căn cứ vào các chứng từ kế toán.
3.1.1. Tài khoản kế toán sử dụng
* Tài khoản 152 - Nguyên vật liệu
Tài khoản này dùng để phản ánh dùng để phản ánh số hiện có và tình hình
tăng giảm của các loại vật liệu trong kỳ.
Tài khoản 152 có kết cấu nh sau:
- Bên Nợ:
+ Trị giá vốn thực tế của vật liệu tăng trong kỳ.
+ Trị giá nguyên vật liệu thừa phát hiện khi kiểm kê
- Bên Có:
+ Trị giá thực tế của nguyên vật liệu giảm trong kỳ do xuất dùng.
+ Số tiền chiết khấu, giảm giá, trả lại nguyên vật liệu khi mua.
+ Trị giá nguyên vật liệu thiếu hụt do kiểm kê.
- Số d Nợ:
+ Phản ánh trị giá vốn thực tế của nguyên vật liệu tồn kho cuối kỳ.
+ Tài khoản 152 có thể mở thành 2 tài khoản cấp 2, cấp 3 để kế toán
theo dõi từng thứ, từng loại, từng nhóm vật liệu tuỳ thuộc vào yêu cầu quản lý
của doanh nghiệp.
* Tài khoản 151 - Hàng mua đang đi đờng.
Tài khoản này dùng để phản ánh trị giá vật t, hàng hoá doanh nghiệp đã
mua, đã thanh toán tiền mặt hoặc chấp nhận thanh toán nhng cha nhập kho.
Tài khoản 151 có kết cấu nh sau:
- Bên Nợ: Trị giá vật t, hàng hoá đang đi đờng (hàng đã thuộc quyền sở
hữu của doanh nghiệp).
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét