Tài liệu Tiểu luận kinh tế chính trị P42 ppt

1


Mở đầu

Trong bức tranh đa dạng của thế giới, sau chiến tranh lạnh, xuất hiện
nhiều tổ chức hợp tác và liên kết kinh tế, khu vực thu hút sự hội nhập của
nhiều quốc gia, nhiều nền kinh tế. Trong đó ngoài tổ chức thương mại thế
giới (WTO) ra đời từ GATT phải kể đến liên minh Châu Âu (EU), tổ chức
hợp tác kinh tế Châu á - Thái Bình Dương (APEC)
Hoà vào dòng chảy chính của thế giới là toàn cầ
u hóa khu vực hóa
ASEAN ra đời với mục tiêu cơ bản là đảm bảo ổn định, an ninh và phát
triển của toàn khu vực Đông Nam á.
Từ một tổ chức liên minh kinh tế chính trị xã hội lỏng lẻo ASEAN đã
vươn lên thành một khối khá vững chắc với nền kinh tế phát triển, an ninh
chính trị tương đối ổn định. Nghiên cứu thị trường tiềm năng rộng lớn với
hơn 500 tri
ệu dân này sẽ mở ra cơ hội mới cho hàng xuất khẩu Việt Nam.
Chúng ta hy vọng vào một tương lai không xa ASEAN sẽ trở thành một thị
trường thống nhất và phát triển.
I. Sự ra đời của “Hội các nước Đông Nam á”(ASEAN)
Từ sau năm 1945 ở Đông Nam á (ĐNA), nhiều quốc gia độc
lập đã ra đời dưới nhiều hình thức khác nhau. Năm 1945, Indonexia , Việt
Nam và Lào tuyên bố độc lậ
p , Anh trao trả độc lập cho Mianma, Mã lai
vào năm 1947,1957……
Sau khi giành được độc lập ,nhiều nước Đông Nam á đã có dự
định thành lập một số tổ chức khu vực nhằm tạo nên sự hợp tác phát triển
trên các lĩnh vực kinh tế , khoa học , kỹ thuật và văn hoá ; đồng thời hạn


2
chế ảnh hưởng của các nước lớn đang tìm mọi cách để biến ĐNA thành
vườn sau của họ.
Với mục tiêu cơ bản là đảm bảo ổn định, an ninh và phát triển của
toàn khu vực, ngày 8-8-1967, Hiệp hội các nước Đông Nam á gọi tắt là
ASEAN được thành lập .
Khi mới ra đời, tổ chức này chỉ có 5 nước tham gia là Thái Lan,
Singapore, Indonexia, Malaysia và Philippin, đến nay ASEAN đã được
mở rộng với 10 thành viên và đã công b
ố các văn kiện chính thức:
- Tuyên bố Băng Cốc năm 1967: là bản Tuyên bố thành lập tổ
chức ASEAN. Nội dung của tuyên bố này gồm 7 điểm, xác định mục
tiêu phát triển kinh tế và văn hoá, hợp tác thúc đẩy tiến bộ xã hội của
các nước thành viên trên tinh thần duy trì hoà bình và ổn định khu
vực.
- Tuyên bố Cuala Lumpua năm 1971: đưa ra đề nghị xây dựng
Đông Nam á thành một khu vực hoà bình, tự do và trung lậ
p, gọi là
tuyên bố ZOPFAN .
- Hiệp ước Bali năm 1976: nêu lên 6 nguyên tắc nhấn mạnh
đến sự hợp tác song phương hay đa phương giữa các nước ngoài
Hiệp hội trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội… xây dựng nền
hoà bình vững chắc và nền kinh tế phát triển cho cộng đồng các quốc
gia trong Hiệp hội, nâng cao mức sống nhân dân.
II. Điều kiện tự nhiên - văn hoá -xã hội :
1. Điều kiệ
n tự nhiên :
Vị trí địa lý : Đông Nam á chiếm một vị trí địa lý quan trọng trên
trục lộ giao thông hàng hải quốc tế, là cửa ngõ nối liền ấn Độ Dương và
Thái Bình Dương, nối liền các nước Tây Âu và Đông á. Đông Nam á
nằm ở khu vực Đông Nam Châu á, giáp với Trung Quốc ở phía Bắc , phía


3
ông là Biển Đông. Ngay từ thời xa xưa, nơi đây đã trở thành một trong
những trung tâm thương mại, chu chuyển hàng hóa sầm uất trên thế giới
như Hội An (Việt Nam) và cho đến cả ngày nay như quốc đảo Singapore
hay Malaysia.
Nếu chia theo địa lý thì ta có thể chia Đông Nam á làm 2 phần :
phần đất liền với các nước Việt Nam, Lào, Campuchia, Mianma và khu
vực quần đảo, bán đảo như Singapore , Philippin, Malaysia, Indonexia.
Diện tích : 3999,8912 km2.
Dân số : 500 triệ
u , chiếm khoảng 5% dân số thế giới,
Tài nguyên thiên nhiên : Có thể nói, khu vực Đông Nam á là
một trong những nơi có hệ sinh thái đa dạng và phức tạp nhất thế giới.
Khu vực này có tỷ lệ che phủ rừng khá lớn, hơn 50% là dừa, hơn 30% là
dầu dừa, 20% dứa và hơn 20% cùi dừa, chiếm tới 80% lượng cao su thiên
nhiên đồng thời chứa rất nhiều quặng kim loại quí quan trọng như đồng
và thiế
c (60%). Đông Nam á là khu vực xuất khẩu gạo đứng thứ nhất trên
thế giới với 2 nước dẫn đầu là Thái Lan và Việt Nam. Ngoài ra, Đông
Nam á còn chiếm một lượng cà phê, ca cao lớn trên thế giới, và là nơi sinh
sống của nhiều loại động thực vật quí hiếm. Sự phong phú về tài nguyên
thiên nhiên là một trong những đIều kiện thuận lợi cho việc phát triển
kinh tế của các nước Đông Nam á.
Khí hậu
: ASEAN nằm ở gần xích đạo, cho nên có khí hậu nhiệt
đới gió mùa, nóng, độ ẩm lớn và mưa nhiều. Nhiệt độ trung bình thường
vào khoảng 20
0
- 32
0
C. Lượng mưa hàng năm thường từ 1500 - 3000mm
và thường chia làm 2 mùa : đó là mùa khô và mùa mưa.
Điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu cũng rất thuận lợi cho sự phát triển
cho các loại cây công nghiệp và sản xuất các loại hàng nông phẩm có giá
trị lớn. Hàng năm thường xảy ra thiên tai ở nơi này hay nơi khác, song


4
không có hạn hán kéo dài hay những vụ “giặc châu chấu ” dữ dội như ở
châu Phi . Sự bất hạnh như lũ lụt,núi lửa… chỉ xảy ra ở một vài nơi trong
một thời gian nhất định, không tràn lan không liên miên .
Về chế độ chính trị : Mỗi quốc gia đều có một nền chính trị một
nền hành chính riêng. Sự ảnh hưởng lẫn nhau về mặt chính trị giữa các
quốc gia là không lớn lắ
m.
Bruney: thực hiện chế độ quân chủ, đứng đầu là Quốc Vương.
Quốc vương cũng kiêm Thủ tướng và Bộ trưởng quốc phòng.
Indonexia: Indonexia thực hiện chế độ cộng hoà đa đảng thống
nhất, cơ quan lập pháp gồm 2 viện, đứng đầu nhà nước là Tổng thống.
Lào: Nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào tuyên bố thành lập
năm 1975, quốc hội là cơ quan quyền l
ực tối cao của nhà nước.
Malaysia: Malaysia thực hiện chế độ quân chủ lập hiến liên bang,
bao gồm tất cả có 13 liên bang, mỗi bang lại có một hiến pháp một quốc
hội riêng. Quốc hội của Malaysia gồm hai viện. Đứng đầu nhà nước là
quốc vương, đứng đầu chính phủ là thủ tướng.
Mianma: Mianma đứng đầu nhà nước là thống tướng kiêm thủ
tướng.
Philippin: Philippin thực hiên ch
ế độ cộng hoà với quốc hội gồm
hai viện, đứng đầu nhà nước là tổng thống.
Singapore: thực hiện chế độ cộng hoà với quốc hội một viện, đứng
đầu nhà nước Singapore là tổng thống, đứng đầu chính phủ là thủ tướng.
Thái lan: Thái Lan thực hiện chế độ quân chủ lập hiến, quốc hội
Thái Lan gồm một hạ nghị việ
n do dân bầu và một thượng nghị viện được
bổ nhiệm. Đứng đầu nhà nước Thái Lan là vua, đứng đầu nhà nước là thủ
tướng.


5
Việt Nam: là nước Xã hội chủ nghĩa do Đảng cộng sản lãnh đạo,
đứng đầu Đảng cộng sản là tổng bí thư, đứng đầu chính phủ là thủ tướng,
quốc hội đóng vai trò lập pháp và quyết định những chính sách lớn của đất
nước, chủ tịch nước là người đứng đầu đất nước.
Văn hoá:
“ Thống nhất trong đa dạng “ đó là nét đặc trưng nổi bật của các
nước ASEAN. Sự đa dạng ở đây được thể hiện trong ngôn ngữ, trong tập
quán, trong tôn giáo… Con người cũng như các phong tục tập quán, tính
cách của các quốc gia đều tương đồng nhau.
Về Ngôn ngữ: mỗi một quốc gia đều có một ngôn ngữ riêng, ngoàI
ra còn có một số nước còn sử dụng thêm tiếng Anh làm ngôn ngứ thứ hai
của mình như Singapore, Indonexia hay Malaysia. Việc dùng tiếng Anh
trở nên phổ biến như vậy đó là do trước đây các nước này đã có một thời
gian lâu dài bị bọn thực dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha xâm lược.
Chính vì vậy mà tiếng Anh cũng được sử dụng phổ biến trong các sinh
hoạt hàng ngày hay được sử dụng rộng rãi trong các hoạt động kinh doanh.
Bên cạnh tiếng Anh thì tiếng Hoa cũng được sử dụng tương đối
rộng rãi, s
ố lượng người Hoa ỏ khu vực Đông Nam á cũng chiếm một tỷ lệ
khá lớn trong toàn bộ dân số ASEAN.
Đặc biệt người dân Đông Nam á đều có chung nguồn gốc là người
Mông Cổ phương nam với ba ngữ hệ lớn : Đông Nam á, Mãlai đa đảo,
Hán -tạng. Chính vì vậy mà một người ở Mãlai thuộc dòng ngôn ngữ
Mãlai đa đảo khi vào vùng người Chăm, Gia-rai, Êđê ở Việt Nam sẽ
không mấy khó khăn
để có thể hiểu được nhau; đối với người Thái ở Thái
Lan với người Thái, người Tày ở Việt Nam cũng vậy .


6
Tập quán
Nếu nhìn cả khu vực Đông Nam á, chúng ta thấy từ thời xa xưa
nơi đây đã từng có một nền văn hoá rực rỡ, nền văn minh nông nghiệp lúa
nước phát sinh rất sớm. Trước khi tiếp nhận những ảnh hưởng văn hoá tư
bên ngoài, các cộng đồng dân tộc ở Đông Nam á đều có tín ngưỡng bản
địa, tín ngưỡng đa thần giáo vạn vật hữu linh và tục th
ờ cúng tổ tiên , nó
mang nặng tính chất á đông. Đối với các nước nằm trong vùng đất liền ,
việc trồng lúa , cây lương thực vẫn là tập quán canh tác lâu đời của mọi
người dân.
Về tín ngưỡng tôn giáo: trong thời gian lịch sử lâu dài, các nước
Đông Nam á đã tiếp nhận văn hoá từ các nền văn hoá ấn Độ, Trung hoa cổ
đại cho đến nền văn minh của các nước A rập, các nước phương Tây như

Tây Ban Nha ,Bồ Đào Nha, Anh ,Pháp .Chính vì vậy mà có thể nói rằng
Đông Nam á đã có nhiều kinh nghiệm hơn bất cứ khu vực nào trên thế
giới trong việc không ngừng đổi mới trong nền văn hoá truyền thống của
mình cùng với cách kết hợp hài hoà các yếu tố văn hoá nội sinh và ngoại
sinh . Nền văn hoá Đông Nam á là nền văn hoá tiếp thu có chọn lọc từ các
tôn giáo lớn trên thế giới như đạo Phật , đạ
o Hồi, đạo Kitô, đạo Khổng. Sự
xâm lược của người phương Tây , cùng với sự đổ bộ của người ấn cũng
như người Hoa đã khiến cho tín ngưỡng tôn giáo của các nước không
giống nhau Đối với các nước nằm gần Trung Quốc, một nước có nền văn
hoá lâu đời, thì những nước đó chịu ảnh hưởng nhiều của đạo Phật như
Việ
t Nam , hay Lào chẳng hạn Đối với những nước này đạo Phật được
coi như quốc giáo. Trong khi đó Indonexia, Malaysia lại lấy đạo Hồi làm
quốc giáo
( >90% dân số theo đạo Hồi), hay đặc biệt hơn là Philippin tôn giáo chính
là Thiên chúa giáo. Sự khác biệt này chúng ta có thể giải thích rằng đó là


7
do giao lưu buôn bán với những chuyến tàu biển từ ấn Độ Dương sang Đại
Tây Dương cùng với sự áp bức từ các nước phương Tây. Nói tóm lại nền
văn hoá Đông Nam á là một nền văn hoá mở có chọn lọc tiếp thu tích tụ
những tinh hoa nhất của thế giới. Đó là sự kết hợp hài hoà giữa tính sâu
sắc của đạo Phật, tính thần bí của đạo Hồi và sự v
ăn minh của Thiên chúa
giáo. Mở mà không bị đồng hoá ,mở mà vẫn giữ được bản sắc của dân tộc
.
Với nền văn hoá đa dạng và phong phú như vậy nên Đông Nam á
rất thuận lợi trong việc phát triển ngành du lịch ở những nơi như đền
Angcovat,với tháp Chàm của Việt Nam ,với chùa Borobudu của Indonexia
,và sự văn minh của thế giới phương Tây với toà tháp đôI choc trời của
In
đonexia.
III. Sự phát triển của ASEAN
1.Kinh tế các nước ASEAN
Trong suốt một thập niên kéo dài từ nửa sau những năm 80 đến nửa
đầu những năm 90, Đông Nam á đã được thế giới biết đến như một trong
những khu vực phát triển năng động nhất trên thế giới, mức tăng trưởng
kinh tế trung bình của các nước thành viên A là 7% mỗi năm. Cùng với sự
tăng trưởng kinh tế
đời sống nhân dân cũng tăng lên đáng kể. Một không
khí hứng khởi tự tin tràn ngập trên khắp vùng này. Các quốc gia làm chủ
tốc độ tăng trưởng cao khi Malaixia, Thailan đã quyết định tăng tốc để
thực hiện quyết tâm hoá rồng ngay trước ngưỡng cửa của thế kỷ XXI.
Những thành tựu phát triển kinh tế xã hội đó làm cho vị thế của A. Với
tư cách là một tổ chứ
c hợp tác khu vực và của các nước thành viên của Hiệp
hội được nâng cao trên các diễn đàn khu vực và quốc tế.
Tiếc rằng niềm hứng khởi của chúng ta không được lâu. Bắt đầu tháng
7 năm 1997, một cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ đã nổ ra ở khu vực


8
Đông á và Đông Nam á. Điều đáng lưu ý là cuộc khủng hoảng đó lại khởi
phát từ Thailan, nước được xem là đã góp phần đáng kể tạo nên "sự thần
kỳ" của Đông á và Đông Nam á. Làn sóng khủng hoảng đã nhanh chóng lan
sang Hàn Quốc, Malaysia, Singapore, Indonexia và Philipines. Chỉ trong
vòng 1 năm kinh tế Thái lan và Indonesia đã sụp đổ nhanh chóng. Các nước
trong khu vực chịu ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau. Lúc đầu người ta
tưởng cuộ
c khủng hoảng tài chính tiền tệ này chỉ đơn thuần là khủng hoảng
về taì chính. Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng là do sai lầm trong chính
sách tiền tệ và do hoạt động phá hoại của nhà tỷ phú Mỹ Soros. Thời gian
cho thấy vấn đề không đơn giản như vậy.
Đằng sau cuộc khủng hoảng đó người ta nhìn ra những nguyên nhân
sâu xa hơn. Những nguyên nhân này có mặt trong hầu hết mô hình phát
triển của các nước A. Mô hình phát triển củ
a các nước này thực chất chỉ là
những biến thể của mô hình phát triển của Đông á mà những đặc trưng cơ
bản của mô hình đó là hướng ra bên ngoài, một nhà nước mạnh, tích cực
can thiệp vào kinh tế, coi trọng học vấn và có tỷ lệ tiết kiệm cao.
Khủng hoảng tài chính tiền tệ không chỉ tàn phá các nền kinh tế
ASEAN mà còn cho thấy tính chất không bền vững của con đường phát
triển kinh tế mà các n
ước đó đã đi qua.
Vượt qua thời kỳ cam go nhất, thời gian qua kinh tế A đã xuất hiện
những dấu hiệu phục hồi đáng khích lệ. GDP của khu vực tăng 2,9% năm
1999 cùng với cơ sở vật chất tốt, các giải pháp kinh tế tiếp theo của chính
phủ, khả năng thích ứng và linh hoạt của khu vực tư nhân cùng với cộng với
tăng trưởng khá của các n
ền kinh tế chủ chốt trên thế giới.
Tăng trưởng GDP của một số nước ASEAN có chọn lọc
Những nước đầu tư nhiều vào Mianma (1996 - 2000)
Nước 1996 (%) 199& (%) 1998 (%) 1999 (%) 2000 (%)
Indonêxia 8,0 4,7 -13,7 -0,8 4,0
(6)
Malaixia 8,2 7,7 -6,7 2,4 7,6
Philippin 5,5 5,2 -0,5 2,2 4,0


9
Thái Lan 6,7 -1,3 -9,4 4,0 4,8
Động lực chính của sự phục hồi và tăng trưởng cao hơn dự kiến, bất
chấp các nhân tố đe doạ bất ổn định, là sự kết hợp của nhiều yếu tố khác
nhau, quan trọng nhất là tăng tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Một số chỉ tiêu tài chính của nhóm nước phát triển trong ASEAN
Indonesia Malaysia Philipines Thailand
1. Lạm phát cả năm (%) 8,9 1,9 4,9 1,7
2. Cán cân thương mại (tỉ
USD)
23,8 16,7 6,7 6,4
3. Dự trữ ngoại tệ (tỉ USD)
Năm 1999 26,2 32,5 12,4 31,7
Tháng 8 - 2000 27,3 32,2 13,6 31,6
Nguồn: Tạp chí The ecomonist các số năm 2000.
Tuy nhiên, sự kiện các trung tâm quân sự và kinh tế của Mỹ bị tấn
công ngày 11/9 đã đẩy các nước Đông Nam á chưa hồi phục hoàn toàn sau
cơn khủng hoảng tài chính 1997 - 1998 lại bước vào giai đoạn sóng gió, khi
mà Mỹ, Nhật Bản - nơi mà kinh tế Châu á phụ thuộc rất nhiều đều gặp bế
tắc.
Theo đánh giá của ngân hàng phát triển Châu á (ADB), xuất khẩu hàng
hoá của khu vực ASEAN nă
m 2001 chỉ tăng 5,3% kém xa so với 18,8%
năm 2000. Kinh tế các nước công nghiệp hoá ở Châu á như Malaixia,
Indonesia, Singapore đều phụ thuộc nhiều vào ngành điện tử - tin học viễn
thông, trong khi ngành này rơi vào suy thoái chưa từng có, giảm 33% so với
năm 2000, chỉ đạt doanh thu 152 tỉ USD, tiêu thụ máy tính giảm 50% so
năm trước. Xuất khẩu giảm kéo theo tốc độ tăng trưởng của các nước trong
khu vực giảm đáng kể.
Bên cạnh đó, kinh tế
toàn cầu giảm và vụ khủng bố Mỹ ngày 11/9 làm
cho ngành du lịch - một nguồn ngoại tệ quan trọng của Châu á bị suy yếu.


10
Mặt khác lĩnh vực tài chính ngân hàng vẫn còn yếu kém, tỷ lệ nợ khó đòi
cao khả năng thanh toán rủi ro thấp.
Năm 2001, nhu cầu nhập khẩu gạo trên toàn cầu giảm, mậu dịch gạo
thế giới đạt 22,4 triệu tấn, gần như không tăng so năm trước ASEAN chiếm
gần 25% sản lượng thóc toàn cầu đã tăng sản lượng thóc thêm 1,14% mặc
dù sản lượng gạo toàn thế giớ
i giảm. Tháilan là nước xuất khẩu gạo lớn
nhất thế giới có sản lượng thóc tăng 0,4% năm 2000.
Xingapo: Là một trong những nền kinh tế vững mạnh nhất khu vực,
song Singapore đang rơi vào đợt suy thoái trầm trọng nhất trong vòng 37
năm qua do kinh tế Mỹ suy yếu và ngành điện tử toàn cầu sa sút. Có thể nói
Singapore bị ảnh hưởng nặng nề nhất khu vực vì nước này phụ thuộc nhiều
vào nhu c
ầu bên ngoài. Chính phủ Singapore đã phải điều chỉnh mức đánh
giá về tăng trưởng GDP quốc gia năm 2001 từ 3,5% còn 0,5 - 1,5%. Vậy
mà nhiều người cho rằng con số đó vẫn còn lạc quan, vì kinh tế Singapore
có thể giảm chung 0,3 - 3% sau khi tăng 9,9% năm 2000 tỉ lệ thất nghiệp
mới lên tới 4,5% cao hơn cả thời kỳ khủng hoảng tài chính Châu á 3 năm
trước.
Indonesia sau khi tình hình kinh tế sáng sủa lên một ít vào đầu năm
2000, kinh t
ế Indonesia lại trượt dốc, với GDP năm 2001 mới chỉ tăng 3 -
3,5% trong khi con số này là 4,8% vào năm 2000. Mỹ, Nhật Singapore là 3
thị trường tiêu thụ gần 50% hàng xuất khẩu của Indonesia hiện đang rất bức
bách với nỗi khổ của chính mình.
Giá dầu thô thế giới giảm cũng bất lợi cho Indonesia nếu tình hình
không diễn biến phức tạp, kinh tế Indonesia năm 2002 chỉ tăng khoảng 3%.
Thái Lan: kinh tế Thái Lan mấy nă
m qua hồi phục dần, song còn rất
chậm. Chính phủ Thái Lan đã nhiều lần phải hạ mức dự đoán về tăng


11
trưởng GDP, từ 4,5% xuống chỉ còn từ 1-2% vì xuất khẩu giảm (xuất khẩu
chiếm 65% GDP của Thái Lan)
Để ổn định hoạt động, giữa năm 2001, ngân hàng trung ương Thái
Lan đã phải tăng lãi suất thêm 1%. Điều này đã gây ra hàng loạt hậu quả,
như lợi tức trái phiếu tăng, chi phí đầu tư của các công ty và chính phủ
tăng khi nợ phải trả của họ dự kiến tăng 124% trong tài kho
ản kết thúc vào
10/2002
Malaixia: kinh tế thế giới suy thoái và thị trường điện tử khủng
hoảng đang gây khó khăn cho hàng xuất khẩu của Malaixia. Sản lượng
hàng công nghiệp của nước này giảm 12,3 trong tháng 9/2001.
Tuy nhiên, có nhiều dấu hiệu khả quan cho kinh tế nước này, như
giá dầu cọ tăng và số du khách nước ngoài tới Malaixia đạt kỷ lục 10 triệu
lượt người. Để tránh suy giảm kinh tế, chính phủ vừa m
ới công bố tiếp
chương trình kích thích kinh tế cả giá trị giá hơn 7 tỷ ringit (1,9 tỷ USD),
vào đầu tháng 12/2001. Thủ trưởng Mahathin đã tỏ ý hy vọng tình hình
kinh tế nước nhà sẽ sáng sủa hơn trong năm 2002.
Philipin: chính phủ philípin cũng đã phải điều chính mức ước tính
về tăng trưởng kinh tế năm 2001 còn 3,3% so với 4% năm 2000. Giống
như nhiều nước châu á khác, philipin khác phụ thuộc vào xuất khẩu, mà có
tới 60% xuất kh
ẩu của nước này là các sản phẩm bán dẫn, vi mạch
Việt Nam: Thu nhập từ xuất khẩu giảm 20% năm 2001, việc ký hiệp
định thương mại với Mỹ là thành quả đáng ghi nhớ của cả hai bên trên thị
trường quốc tế, mở ra một giai đoạn mới với nhiều thách thức và cơ hội
cho các nhà xuất khẩu Việt Nam. Trên thị trường thế giới, các sản phẩm
đem lại thu nhập cao từ xuất khảu cho Việt Nam là dệt may, rau quả, hàng
thủ công mỹ nghệ và sản phẩm gỗ, GDP Việt Nam năm 2001 ước tăng từ
5% đến 6%.
Nhìn chung, kinh tế các thành viên ASEAN đều suy giảm do ảnh
hưởng của sự suy giảm nền kinh tế toàn cầu. Hầu hết tình hình xuất khẩu


12
của các nước trong hiệp hội đều trì trệ do các nước nhập khẩu chính cũng
đang lâm vào tình trạng khó khăn tương tự. Để khôi phục được tốc độ tăng
trưởng cao như đã có đòi hỏi các nước này cần phải nổ lực rất lớn, cần xây
dựng xác chính sách đúng đắn cho từng thời kỳ thích hợp.


2. Tác động của việc Trung Quốc gia nhập WTO đến ASEAN
Đ
ông Nam á là láng giềng của Trung Quốc và có tầm quan trọng
đặc biệt với Trung Quốc. Chính vì vậy việc Trung Quốc gia nhập tổ chức
thương mại thế giới WTO - cũng có nghĩa là chính phủ trung quốc cam kết
mở rộng thị trường và tuân thủ các luật lệ quốc tế - đã tạo ra nhiều cơ hội
nhưng cũng không ít thách thức, cho các nước Đông Nam á, vấn đề là các
chính phủ phải làm gì để v
ượt qua thách thức và tận dụng cơ hội đặt ra
"khi Trung Quốc gia nhập WTO"
* Trung Quốc gia nhập WTO - là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng
đến xu thế đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Trung Quốc và Đông Nam á
trong một vài năm tới. Sự gia nhập WTO sẽ khiến Trung Quốc hấp dẫn
đầu tư nước ngoài vào nước này, đằc biệt Mỹ và Nhật Bản sẽ chuyển dần
đầu tư củaTừ các nước Đông Nam á vào Trung Quốc. Theo báo cáo của
hội nghị liên hợp quốc về thương mại và phát triển, hiện Trung Quốc đang
thu hút khoảng 80% đầu tư nước ngoài đổ vào châu á. Ngay cả khi chưa
được công nhận là thành viên chính thức của WTOm Trung Quốc đã thu
hút được lượng vốn FDI nhiều hơn tất cả các nước Châu á gộp lại 45,5 tỷ
USD/1998. 43 tỷ/1998 và 40 tỷ USD/2000. Tính đến tháng 7/2001. Trung
Quốc đã gi
ải ngân được 373 tỷ USD - đứng thứ 2 thế giới sau Mỹ.
Việc Trung Quốc thu hút mạnh mẽ FDI sẽ gây tổn hại cho các nước
Đông Nam á. Trung Quóc có lợi thế về lao động, tài nguyên dồi dào và thị
trường tiêu thụ rộng lớn hơn các nước ASEAN. Các tập đoàn xuyên quốc


13
gia đầu tư vào Trung Quốc có điều kiện thuận lợi để mở rộng mạng lưới
chi nhánh nhằm làm tăng lợi nhuận, thị phần và doanh số.
Hơn nữa, các nước ASEAN gồm nhiều nền văn hoá và có trình độ
phát triển kinh tế khác nhau, lại chịu tác động nặng nề của cuộc khủng
hoảng tài chính tiền tệ khu vực. Sự suy giảm niềm tin của các nhà đầu tư
vào thị trường ASEAN tất yếu kéo theo sự suy giảm của các dòng đầu tư.
Trong khi đó các nền kinh tế ASEAN chưa có sự phục hồi chắc chắn, FDI
từ các nước phát triển sẽ còn tiếp tục giảm và đổi dòng sang Trung Quốc
trong các năm tiếp theo. (10% luồng FDI vào ASEAN sẽ bị mất đi)
Nước 1987-1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000
Trung Quốc 4652 27.515 33.787 35.849 40.180 44.236 45460 40.400 37.000
Inđônexia 999 2.004 2.109 4.346 6.194 4.673 -356
Malaixia 2387 5.006 4.342 4.178 5.078 5.106 3.727
Philippin 518 1.238 1.591 1.478 1.517 1.222 1.723
Xingapo 3674 4.686 8.550 7.206 7.884 9.710 1.218
Thái Lan 1056 1.805 1.364 2.068 2.336 3.733 6.969
Việt Nam 300 1.050 1.400 1.830 2.590 1.850 1.484 1.800
Toàn ASEAN 9335 16.109 20.456 22.606 27.785 26.710 19.451 15.158
Các nước đang phát
triển
35326 78.813 101.14
6
106.22
4
135.34
3
172.53
3
165.93
6
192.00
0
200.00
0
Thế giới 219.00
0
254.00
0
329.00
0
359.00
0
464.00
0
644.00
0
865.00
0
1000


Nguồn: - UNCTAD. Báo cáo về FDI năm 1999
- ASEAN secretariat, báo cáo về thời kỳ 1987- 1994 và năm 1999
- Bộ KH và đầu tư Việt Nam
- Năm 2000 là ước tính

Các nước thành viên ASEAN cần phải tích cực cải thiện mới trưởng đầu tư,
lựa chọn lĩnh vực đầu tư, thay đổi nhanh chóng cơ chế điều hành FDI. Và
theo đó tính hấp dẫn nâng lên của các nước tiếp nhận sẽ làm phân tán luồng
FDI và loại bỏ dần tính tập trung thu hút FDI của Trung Quốc.
* Sự gia nhập WTO sẽ khiến Trung Quốc trở thành đối thủ cạnh tranh
xuất khẩu chính củ
a các nước Đông Nam á trong nhiều cuộc chiến để giành
thị phần và sẽ buộc các nhà xuất khẩu phải cải thiện quá trình chế tác để có


14
được những hàng hoá có giá trị tăng cao hơn thay vì cạnh tranh trực tiếp với
Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất với chi phí lao động thấp.
Thực tế cho thấy hiện nay trung Quốc sản xuất các sản phẩm tương tự
và dựa trên cùng các thị trường xuất khẩu như của ASEAN. Vì vậy cạnh
tranh xuất khẩu sẽ dữ dội hơn khi Trung Quốc bắt đầu sản xuất sang các thị

trường thế giới với cùng điều kiện như của ASEAN. Hơn nữa, hàng xuất
khẩu của Trung Quốc đã được hưởng quy chế tối huệ quốc minh wên của
Mỹ lại càng tạo điều kiện cho Trung Quốc thâm nhập thị trường.
Tuy nhiên Trung Quốc sẽ phải chuẩn hoá mọi quy chế và thủ tục liên
quan đến xuất nhập khẩu và vệ sinh thực phẩ
m phù hợp với tiêu chuẩn quốc
tế. Điều đó khiến Trung Quốc phải chịu chi phí sản xuất cao hơn và các quy
chế về vệ sinh thực phẩm và kiểm định thực vật sẽ nâng sản phẩm của
Trung Quốc lên chuẩn mực Quốc tế trong tương lai gần. Thêm vào đó, khả
năng thâm nhập thị trường một cách dễ dàng hơn sẽ khiến Trung Quốc
chuyể
n từ cạnh tranh chiến lược sang cạnh tranh nắng đọng và cuộc cạnh
tranh này sẽ buộc các nhà xuất khẩu phải tập trung nhiều hơn vào sản phẩm
chế tạod dược thứ có giá trị gia tăng cao. Để phát huy toàn bộ tiền năng của
mình, các nước ASEAN, không nên cạnh tranh lẫn nhau trong thu hút FDI
(mặc dù điều này là không tránh khỏi)mà phải cùng nhau hợp tác và cùng
nhau xây dựng một chiến lược chung để dẫn được luồng FDI chả
y ngược
laị vào khu vực.
*Nhanh chóng ổn định các vấn đề về chính trị, xã hội, nhất là việc
khắc phục tranh chấp về tôn giáo, sắc tộc, biên giới để tạo lập môi trường
chính trị, hoà bình và an ninh kinh tế cho sự hợp tác phát triển khu vực.
* Phát huy vai trò nắng đọng của ASEAN trong các chương trình hợp
tác song phương và đa phương, đặc biệt là trong các tổ chức có sự tham gia
của Trung Quốc để cùng Trung Quốc tìm ra đượ
c những tiếng nói đồng

Xem chi tiết: Tài liệu Tiểu luận kinh tế chính trị P42 ppt