H Chí Minh ton tập
0
1
bản ny phản ánh sự sáng tạo độc đáo của Ngời không chỉ trong việc vận
dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vo điều kiện cụ thể của Việt Nam, v
các nớc thuộc địa, phụ thuộc khác, m còn góp phần phát triển v lm
phong phú thêm lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh
về cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa.
T tởng Hồ Chí Minh ở giai đoạn ny đã đặt cơ sở khoa học cho
đờng lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta. Đờng lối đó l ngọn
đèn pha soi sáng cho cách mạng Việt Nam tiến tới, đồng thời l vũ khí sắc
bén để chiến thắng những t tởng cải lơng, dân tộc hẹp hòi, t tởng
thoả hiệp của giai cấp t sản góp phần xác lập vững chắc địa vị lãnh đạo
của giai cấp vô sản v chính Đảng của nó đối với cách mạng Việt Nam. Nó
cũng giúp cho nhiều chiến sĩ yêu nớc chuyển sang lập trờng của giai cấp
vô sản khắc phục những biểu hiện của t tởng tả khuynh, hẹp hòi, biệt
phái
T tởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh v đờng lối của Đảng đã nhanh
chóng thâm nhập vo quần chúng nhân dân, biến thnh sức mạnh to lớn
đa đến những thắng lợi vĩ đại.
VIệN NGHIÊN Cứu CHủ NGhĩa MáC - lêNIN
V TƯ TởNG Hồ CHí MiNH
GửI TổNG THƯ Ký QUốC Tế NÔNG DÂN
1)
Quảng Châu, ngy 12-11-1924
Gửi đồng chí Đômban, Tổng th ký Quốc tế Nông dân
1
,
Đồng chí thân mến,
Chuyến đi của tôi từ Mátxcơva đợc quyết định hơi đột ngột, v
tôi không thể báo trớc cho đồng chí điều đó. Tôi xin đồng chí thứ lỗi
v chuyển sự tạ lỗi của tôi đến các đồng chí chúng ta ở Hội đồng.
ở đây, chúng ta có một phong tro nông dân rất đáng chú ý:
dới sự bảo trợ của Quốc dân đảng v dới sự lãnh đạo của những
ngời cộng sản, những nông dân nghèo đã tự tổ chức lại. Về phía
các địa chủ, họ cũng có tổ chức nhng tất nhiên với một mục đích
khác. Đó l một cơ hội tuyệt diệu cho sự tuyên truyền của chúng ta.
Vậy tôi đề nghị đồng chí vui lòng gửi cho tôi tất cả mọi ti liệu m
đồng chí có thể có nh các báo, các tuyên ngôn, v.v Tôi sẽ đảm
nhiệm thu xếp với các đồng chí chúng ta ở đây để phổ biến chúng.
Về việc liên quan tới vị trí của tôi l uỷ viên Đon Chủ tịch
Quốc tế Nông dân thì đồng chí cứ lm nếu nh đồng chí xét l tốt
hoặc l đề nghị thay thế tôi, ở trờng hợp ny đồng chí nói l tôi
ốm, chứ đừng nói l tôi vắng mặt, bởi vì tôi sống bất hợp pháp ở
đây. Hoặc l nếu đồng chí thấy có ích thì cứ giữ lại cái danh nghĩa
dân thuộc địa Nguyễn ái Quốc để trang trí cho những tuyên ngôn
v những lời kêu gọi của Hội đồng.
___________
1) Đầu đề do BBT đặt.
XII
H Chí Minh ton tập
2
3
Xin gửi đồng chí v tất cả các đồng chí của chúng ta lời cho
cộng sản.
Địa chỉ để gửi ti liệu:
Ô.Lu, Hãng thông tấn Rôxta, Quảng Châu, Trung Quốc.
NGUYễN áI QUốC
Th đánh máy bằng tiếng Pháp,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
GửI BAN BIÊN TậP TạP CHí RABOTNHITXA
Quảng Châu, ngy 12-11-1924
Các nữ đồng chí thân mến,
Khi tôi còn ở Quốc tế Cộng sản
2
, tôi phấn khởi đợc đôi lần
cộng tác với tờ báo của các đồng chí. Nay tôi muốn tiếp tục sự cộng
tác ấy. Nhng vì ở đây tôi hoạt động bất hợp pháp, cho nên tôi gửi
bi cho các đồng chí dới hình thức "Những bức th từ Trung
Quốc" v ký tên một phụ nữ. Tôi nghĩ rằng lm nh vậy những bi
viết có tính chất độc đáo hơn v phong phú hơn đối với độc giả,
đồng thời cũng bảo đảm giấu đợc tên thật của tôi.
Xin các đồng chí gửi đều đặn cho tôi không chỉ riêng báo của
các đồng chí, m cả những sách báo Nga m phụ nữ v thiếu nhi có
thể a thích, bởi vì ở đây còn phải lm nhiều việc vận động phụ nữ
v thiếu nhi, nhng các đồng chí của chúng ta ở đây lại cha có đủ
ti liệu huấn luyện v tuyên truyền. Về phần tôi, tôi hứa sẽ cung
cấp cho các đồng chí tin tức về phong tro phụ nữ ở phơng Đông
nói chung v ở Trung Quốc nói riêng.
Nếu phải trả tiền đặt mua các thứ báo m các đồng chí sẽ gửi cho
tôi, xin các đồng chí cứ giữ lại tiền thù lao các bi báo tôi viết để trả.
Xin các đồng chí nhận lời cho cộng sản của tôi.
Địa chỉ nhận báo:
Ô.Lu, Hãng thông tấn Rôxta,
Quảng Châu, Trung Quốc.
Th đánh máy bằng tiếng Pháp,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
nguyễn ái quốc
H Chí Minh ton tập
4
5
Gửi một đồng chí
trong quốc tế cộng sả
1F
1
)
Quảng Châu, ngy 12-11-1924
Đồng chí thân mến,
Chỉ có một dòng chữ để báo cho đồng chí biết rằng tôi đã đến
đây hôm qua, v đang ở nh đồng chí Bôrôđin với 2 hoặc 3 đồng chí
Trung Quốc. Tôi cha gặp ai cả.
Mọi ngời ở đây đều bận về việc Bác sĩ Tôn lên phơng Bắc.
Tôi sẽ viết th cho đồng chí sớm.
Xin gửi lời cho anh em của tôi đến đồng chí v tất cả các đồng
chí chúng ta ở Quốc tế Cộng sản.
Nguyễn ái quốc
Địa chỉ:
Ô.Lu, Hãng thông tấn Rôxta, Quảng Châu, Trung Quốc.
Vui lòng chuyển giúp bức th sau đây tới Văn phòng Đảng Pháp.
Th đánh máy bằng tiếng Pháp,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
___________
1) Th không đề tên ngời nhận. Có thể l gửi đến một đồng chí trong
Ban phơng Đông của Quốc tế Cộng sản.
THƯ Từ TRUNG QUốC, Số 1
Các nữ đồng chí thân mến,
Các đồng chí biết rằng nớc tôi, Trung Quốc, bị kìm kẹp tn
nhẫn trong một cái kìm m những đế quốc nớc ngoi l một gọng
v những tay sai trung thnh của chúng - những bọn quân phiệt
Trung Quốc - l gọng khác. Bọn chúng giúp nhau để bóc lột chúng
tôi. Mỗi khi chúng thấy phong tro giải phóng nảy sinh - dù của
đn ông hay đn b - chúng không từ việc gì để bóp chết nó. Sự áp
bức đè nặng lên chúng tôi, nhng chúng tôi bị áp bức nặng nề hơn
gấp nghìn lần đn ông Không có chút quyền tự do chính trị, kinh
tế v xã hội, chúng tôi bị bóc lột gấp đôi bởi vì l lao động v vì l
đn b. Việc không có học vấn, tính thụ động, tập tục còn lm cho
những nỗi khổ cực của chúng tôi cng nặng nề thêm.
Tiếng vang của cách mạng Nga
3
lm cho chúng tôi dờng nh
thoát khỏi cơn ác mộng đau đớn. Dần dần chúng tôi bắt đầu nghe,
nhìn, suy nghĩ v trở nên ý thức đợc rằng chúng tôi cũng vậy,
chúng tôi l những con ngời nh những đn ông, rằng chúng tôi
cũng vậy, chúng tôi phải có quyền sống v lm việc, v sau hết
rằng để ginh đợc quyền đó, chúng tôi cũng phải đấu tranh nh
những đn ông v cùng với đn ông chống lại những kẻ bóc lột
chúng tôi. Từ đó, những ngời tiến bộ nhất trong chúng tôi vo
Đảng cộng sản, vo Thanh niên cộng sản; những ngời khác gia
nhập đảng cách mạng l Quốc dân đảng. Đảng ny có cảm tình
thnh thật với nớc Cộng ho Xôviết.
H Chí Minh ton tập
6
7
Nớc Nga cách mạng không chỉ nêu một tấm gơng m còn cho
chúng tôi ngời hớng dẫn nữa. Chúng tôi đợc may mắn l ở đây
có nữ đồng chí, đồng chí Bôrôđin. Đồng chí ny nỗ lực lm cho
chúng tôi hiểu v lm việc trên con đờng giải phóng. Đồng chí tổ
chức, giáo dục, khuyến khích, lm thức tỉnh tại mọi nơi m đồng
chí đến. Khi lm cho chúng tôi cảm phục Cách mạng Nga, đồng
thời, đồng chí cũng lm cho chúng tôi cảm thấy sự tất yếu của cách
mạng Trung Quốc. Đồng chí có cách đặc biệt để nói chuyện với
chúng tôi. Những lời rõ rng, đơn giản v thnh thực của đồng chí
khiến chúng tôi hiểu đợc v suy nghĩ. Đồng chí biết khuyến khích
những chị đã hiểu chút ít v lm cho những chị khác còn cha hiểu
thì hiểu. Các đồng chí biết rằng chúng tôi, phụ nữ Trung Quốc, còn
rất lạc hậu, nhút nhát v hững hờ. Đó l một nhiệm vụ khá khó
khăn để lm cho chúng tôi đột nhiên thoát khỏi tập quán hng
nghìn năm đó, vậy m đồng chí thân mến của chúng tôi đã lm cái
đó khéo léo đến thế v ân cần niềm nở đến thế, nếu nh tôi có thể
by tỏ nh vậy. Các đồng chí hãy ghi nhận đây l một ví dụ: Tháng
trớc, tại buổi lễ kỷ niệm Cách mạng Nga, do lời kêu gọi của nữ
đồng chí Bôrôđin, hơn 3.000 nữ công nhân v nữ sinh viên Quảng
Châu đã đi biểu tình với nam giới v đã dự mít tinh. Sau khi nghe
ngời đồng chí chúng ta nói trong một giờ m b
i diễn văn bị ngắt
quãng bởi những trng vỗ tay kéo di, một chị của chúng tôi đã đọc
nghị quyết sau đây:
Hôm nay, chúng tôi ở đây để lm lễ kỷ niệm cuộc Cách mạng vĩ
đại nhất m lịch sử đã chứng kiến: Cuộc Cách mạng Nga. Chính
nhờ cuộc cách mạng ny m cơ sở của quyền tự do chân chính v
quyền bình đẳng thực sự đã đợc đặt ra cho loi ngời. Chính nhờ
cuộc cách mạng ny m sự giải phóng phụ nữ sẽ có giá trị v có
những ý nghĩa đầy đủ, trọn vẹn.
Thay mặt cho tất cả các chị em, cảm ơn nữ đồng chí v
cam kết lm việc hết sức mình để hợp sức vo sự chiến thắng
cuối cùng của cách mạng thế giới, mở đầu một cách thắng lợi
bởi giai cấp vô sản anh hùng nớc Nga
.
Nghị quyết ny đã đợc biểu quyết nhất trí với tiếng hô to:
Cách mạng Nga muôn năm!
Cách mạng Trung Quốc muôn năm!
Đả đảo chủ nghĩa đế quốc!
Ngời ta cha bao giờ thấy phấn khởi nhiều nh thế trong phụ
nữ chúng tôi! Đó thật sự đã l cuộc cách mạng nhỏ!
Trong th sau, tôi sẽ cho các đồng chí biết chúng tôi hoạt động
ở đây nh thế no. Trong khi chờ đợi niềm vui đợc đọc th các
đồng chí, thay mặt các đồng chí của tôi, xin gửi đến các đồng chí lời
cho chân thnh nhất.
Quảng Châu, 12-11-1924. LOO SHING
YAN2F
1
)
nữ đảng viên Quốc dân đảng
Th đánh máy bằng tiếng Pháp,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
___________
1) Trong th gửi tạp chí Rabotnhitxa ngy 12-11-1924, Nguyễn ái
Quốc thông báo: các bi báo gửi tạp chí lấy tên "Th từ Trung Quốc" v ký
tên một phụ nữ.
H Chí Minh ton tập
8
9
GửI CHủ TịCH ĐON QUốC Tế CộNG SảN
Tôi đến Quảng Châu
4
vo giữa tháng 12. Tôi đã gặp tại đây
vi ba nh cách mạng quốc gia An Nam, trong số ny có một ngời
đã xa rời xứ sở từ ba mơi năm
3F
1
)
. Trong thời gian đó ông ta đã tổ
chức nhiều cuộc nổi dậy chống Pháp. Tất cả những cuộc nổi dậy ấy
đều đã đa tới cái chết của mấy tên sĩ quan v binh lính Pháp, sự
chiếm đoạt mấy khẩu súng v l việc ngời của chúng ta chạy
thoát, do không đợc giúp đỡ v viện trợ.
Mục đích duy nhất của ông ny l trả thù cho nớc, cho nh đã
bị bọn Pháp tn sát. Ông không hiểu chính trị, v lại cng không
hiểu việc tổ chức quần chúng. Trong các cuộc thảo luận, tôi đã giải
thích cho ông hiểu sự cần thiết của tổ chức v sự vô ích của những
hnh động không cơ sở. Ông đã đồng ý. V đây l những việc m
chúng tôi bắt đầu cùng nhau tiến hnh:
a) Tôi đã vạch một kế hoạch tổ chức v xin gửi kèm bản sao
theo đây.
b) Sau khi đã tán thnh kế hoạch ny, ông đã đa cho tôi một
bản danh sách 10 ngời An Nam đã cùng ông hoạt động bấy lâu.
c)
Tôi đã chọn 5 ngời quê ở 5 tỉnh khác nhau. Chúng tôi
sẽ cử một ngời An Nam đa họ tới Quảng Châu. Tôi sẽ huấn
luyện cho họ về phơng pháp tổ chức. Chúng tôi sẽ gửi họ trở
___________
1) Nguyên bản tiếng Pháp viết l: "ba mơi năm nay". Có lẽ "hai mơi
năm nay" đúng hơn.
về Đông Dơng hoạt động sau 3 tháng học tập; v chúng tôi
sẽ lấy ra một đon khác. Trong lúc ny, đây l biện pháp duy
nhất.
Để chi vo các phí tổn, tôi đã lấy số còn lại trong món tiền đi
đờng của các đồng chí đã cho tôi (150 đồng) v về sau thì sao ?
Tôi lm việc mỗi ngy vi giờ cho hãng Rôxta; nhng tiền
lơng của tôi không cho phép tôi có thể một mình bao cho "các học
viên" của tôi. V khi các học viên đến Quảng Châu, rất có thể rồi sẽ
phải đem tất cả hoặc gần tất cả thì giờ của tôi vo việc huấn luyện
họ, lúc đó tình hình ti chính của tôi sẽ không có lối thoát. Bởi vậy,
tôi đề nghị đồng chí chỉ thị cho các đại diện của đồng chí ở Quảng
Châu cũng phải chăm lo đến Đông Dơng.
Tôi thiết tởng cha cần phải thảo một bản báo cáo về tình
hình Trung Quốc bởi vì các đồng chí Trung Quốc v Nga đã lm
việc đó; tuy nhiên, bây giờ tôi lu ý đồng chí vấn đề tuyên truyền
trong phụ nữ v thiếu nhi. Nữ đồng chí Bôrôđin đã phn nn l
không nhận đợc ti liệu (báo chí, chơng trình, v.v.) m nữ đồng
chí đã xin Mátxcơva. Điều đó đã ngăn cản không cho công tác của
nữ đồng chí ấy tiến triển v cũng có lúc đã cản trở hon ton công
tác của nữ đồng chí ấy. Nữ đồng chí ấy đã viết th nhiều lần cho
Quốc tế Phụ nữ, nhng các bức th đều không có hồi đáp v không
mang lại kết quả.
Mong các đồng chí nhận cho lời cho cộng sản.
Quảng Châu, ngy 18 tháng 12 năm 1924.
(Trong lúc ny tôi l một ngời Trung Quốc chứ
không phải l một ng
ời An Nam, v tên tôi l Lý
Thuỵ chứ không phải l Nguyễn ái Quốc).
Ti liệu tiếng Pháp, lu tại
Cục lu trữ Văn phòng
Trung ơng Đảng.
H Chí Minh ton tập
10
11
TìNH HìNH ĐÔNG DƯƠNG
Tháng 11 v 12-1924
Tình hình kinh tế:
1. Một tổng ngân sách 76.743.000 đồng Đông Dơng đã đợc
biểu quyết. 1/5 số tiền đó l tiền lãi trong việc bán thuốc phiện
(14.900.000 đồng Đông Dơng).
2. Vo tháng 10, nhiều tỉnh đã bị lụt v bão tn phá. Những sự
thiệt hại không đợc rõ; Chính phủ không muốn cho biết điều ny.
Theo những thông tin cá nhân thì có những nơi có tới nửa số dân bị
chết đuối hay chết đói. Trừ Nam Kỳ, sự khốn cùng ngự trị ở khắp nơi.
3. Ngân hng công nghiệp Trung Quốc - m sự phá sản v sự
cứu trợ đã gây nên nhiều tin đồn trong báo chí Pháp - đã hon lại
tiền cho khách hng ngời nớc ngoi của nó, nhng không trả cho
Đông Dơng chút no tiền góp 30 triệu phrăng. Vo những ngy
chót ny, những chủ nợ ngời Pháp v ngời An Nam đã lập thnh
một mặt trận thống nhất để đòi nợ của họ.
4. Hình nh Chính phủ thuộc địa sắp đồng ý cho thơng
nghiệp Nhật Bản biểu giá thấp nhất. Những ngời An Nam lo sợ,
còn những nh buôn Pháp chống lại sự đồng ý ny.
Tình hình chính trị:
1. Chính phủ cố sức ngăn cản thanh niên An Nam đi học ở
Pháp. Điều đó chắc chắn vì lo sợ tuyên truyền cộng sản.
2. Những tờ báo An Nam đã nói đến một Uỷ ban đợc lập nên ở
Pari, gồm 10 nh chính trị, nh báo v nh t
i chính ngời Pháp.
Uỷ ban ny có mục đích nghiên cứu khả năng bán Đông Dơng cho
một nớc khác. Đó l vấn đề đã nêu ra từ trong chiến tranh.
Căn cứ hải quân của Anh ở Xanhgapo, những cuộc diễn tập của
hải quân Mỹ ở Thái Bình Dơng v sự xâm nhập khéo léo của Nhật
Bản hình nh lm cho thực dân Pháp thật sự lo lắng. ở đây, việc lo
sợ chủ nghĩa bônsêvích cũng đáng kể.
Bằng nhiều bi diễn văn v quảng cáo, Chính phủ thông báo
một cuộc cải cách lớn: Chính phủ sắp tổ chức "Đại hội Đông Dơng"
thờng trực. Đại hội sẽ gồm có 27 ngời Pháp - phần lớn l viên
chức - đợc bầu 4 năm một lần; v 17 ngời An Nam - tất nhiên l
đợc chọn trong số những ngời trung thnh nhất với chủ - đợc
bầu một năm một lần. Đại hội có tiếng nói tham khảo cho công việc
của Chính phủ, điều đó nghĩa l đại hội ny sẽ rất vô tích sự.
3. Chính trị bản xứ:
Có một đảng gọi tên l "Đảng lập hiến An Nam"
5
. Đó không
phải l một đảng có tổ chức, m đơn thuần chỉ l một vi nh trí
thức theo kiểu Pháp đặt tên đảng. Những thủ lĩnh của đảng ny l
những ngời theo quốc tịch Pháp (có 250 ngời Nam Kỳ).
Cơng lĩnh của họ. Những yêu sách của họ l nh sau:
a) Cải cách giáo dục (hiện nay có 90% trẻ em An Nam không có
trờng học).
b) Cải cách về t pháp: cho những ngời An Nam tốt nghiệp về
luật pháp đợc lm luật s (tới nay, những ngời tốt nghiệp ấy
thờng có thể hnh nghề ở Pháp, nhng không bao giờ ở chính đất
nớc họ, trừ phi họ đợc nhập quốc tịch Pháp).
Chuẩn y cho những ngời An Nam quyền có Ban hội thẩm
(hiện nay chỉ có Ban hội thẩm Pháp, vì thế, tất cả những ngời
Pháp đã giết hại ngời An Nam hay phạm những tội ác khác đối
với ngời bản xứ luôn luôn đợc miễn nghị).
c) Giới thiệu ngời An Nam vo Quốc hội Pháp.
d) Mở rộng việc nhập quốc tịch Pháp.
H Chí Minh ton tập
12
13
Để trình by những yêu sách của họ với Bộ trởng Bộ Thuộc
địa, họ đã phái một ngời nguyên l tên vô chính phủ ngời Pháp:
Gioócgiơ Grănggiăng.
Báo chí của họ.
a. Do có quyền tự do báo chí nh những công dân Pháp, họ lợi
dụng điều đó để xuất bản 2 hoặc 4 tờ báo m 2 tờ lớn nhất có số
lợng phát hnh mỗi ngy 2000 bản.
b. Họ bao giờ cũng núp sau cái mộc "lòng trung thnh" khi phê
bình công khai những khuyết điểm của Chính phủ thuộc địa. Trong
tất cả các bi báo, họ tuyên bố "vĩnh viễn gắn bó với mẫu quốc". Họ
theo khuynh hớng của Đảng Xã hội cấp tiến Pháp
6
(đảng của
Eriô), ít nhất trong lúc ny l thần tợng lớn của họ.
c. Họ vốn rất kính trọng Triều đình nớc Nam. Đột nhiên, họ
đổi giọng v bắt đầu công kích nó khá thậm tệ. Thậm chí họ còn
viết: "T tởng cộng ho đã thắng trên thế giới, v những ngời An
Nam đã dân chủ về căn bản, đã đợc chuẩn bị kỹ để hiểu cái đẹp
của nó. Một vơng quyền để phô trơng chỉ có thể lm mờ ý nghĩa
của nó trớc quần chúng".
Điều đó ở An Nam đáng khép tội khi quân. Giả dụ rằng những
ngời ở Đảng lập hiến của chúng ta, đã cảm thấy cái gì đó từ Pari
dội về: Đấng uy nghiêm Khờ khạo ngồi trên ngôi vua nớc An Nam
l ngời đợc che chở bởi Anbe Xarô, cựu Bộ trởng Bộ Thuộc địa,
bị khai trừ khỏi đảng của Eriô, bị khai trừ vì đã bầu cho
Poăngcarê. Khi bỏ đảng, Xarô đã công bố một bức th ngỏ rất vô lễ
gửi Eriô, Chủ tịch đảng ny. Eriô sắp thải vua An Nam để trả thù
Xarô chăng? Rất có thể.
Những đảng viên Đảng lập hiến An Nam v chủ nghĩa cộng sản.
Họ l những ngời có thiện cảm với chủ nghĩa cộng sản ?
Không hơn gì những ngời dân chủ xã hội của những nớc khác.
Tuy nhiên họ khá khôn khéo chiếm lấy mọi cơ hội để lm Chính
phủ thuộc địa sợ hãi bóng ma bônsêvích. Về việc Pháp công nhận
Liên Xô, họ viết:
"Một số kẻ thực dân đã dự đoán một tơng lai đen tối cho Đông
Dơng, tiếp sau việc Chính phủ Pháp công nhận Liên Xô; trên thực
tế, ngời Nga dự định nâng đỡ những ngời bản xứ ở các thuộc địa
của châu Âu chống lại sự thống trị của nớc ngoi tại châu á. Tình
hình sục sôi của các sinh linh trong n
ớc chúng tôi do những sai
lầm của ách cai trị thực dân thiển cận gây ra thì cái gì cũng có thể
xảy ra ở đất nớc ny (tôi gạch dới) chỉ cần những phơng pháp
khai hoá ấy tiếp tục đợc áp dụng đối với các dân tộc bị lệ thuộc v
đợc bảo hộ". Đe dọa nh thế rồi, họ tiếp tục cho tới cuối bi báo,
kêu ni sự hợp tác Pháp- An Nam. Nhng còn một ví dụ khác nữa.
Họ đã in lại một bi của báo Les Continents xuất bản ở Pari của
Rơnê Marăng. Đây l bi báo đó:
"Sự tuyên truyền cộng sản ở những thuộc địa Pháp.
Chúng tôi mới báo tin rằng những ngời Liên Xô chuẩn bị một
chiến dịch tuyên truyền rộng rãi ở những thuộc địa của chúng ta.
Đại hội lần thứ V của Quốc tế Cộng sản của Mátxcơva
7
vừa cho
thấy chúng ta có lý. Thật vậy, việc thiết lập một Ban thuộc địa gồm
có những ngời Anh, ngời Bỉ, ngời H Lan v ngời Tây Ban
Nha đã đợc quyết định.
Trụ sở của Ban ny đặt ở Giơnevơ. Nhiệm vụ của nó l dấy lên
những sự nổi dậy v khởi nghĩa trong những thuộc địa.
Thuộc địa chính đợc nhằm tới l Mađagátxca rồi Đahômây.
Ngời ta cũng phải hoạt động ở Tuynidi, ở Marốc, ở Goađơlúp, ở
Ăngtiơ v ở Bắc Kỳ.
Chính phủ Xôviết đã để 10 triệu phrăng vng cho Ban sử dụng
nhng những đảng cộng sản Pháp, Anh, Bỉ phải đóng góp nhiều, vì
những chi phí dự tính l to lớn.
Những uỷ viên ngời Pháp của Ban l các ông Casanh,
Tơranh, Xeliê, Ghinbô v Côxta.
Đứng trớc nguy cơ ny, những sự tế nhị quá đáng, khúm núm
của ông Đenphốtxơ không thể lm gì hơn. Vấn đề không còn l tìm
ra bn tay của Mátxcơva ở khắp mọi nơi nữa. Phải tố cáo nơi nó ẩn
nấp. Không phải bằng cặp mắt bị bng bít bởi óc bè phái thuộc địa
m chúng ta sẽ tìm đợc bn tay ấy. Sau đó, nhất l Nghị viện hiện
nay v Chính phủ phải ngay lập tức cho ngời bản xứ của các thuộc
địa những quyền sơ đẳng m họ đòi (tôi gạch dới). Những cựu
H Chí Minh ton tập
14
15
chiến binh, những giáo viên v những viên chức ngời bản xứ sẽ l
những ngời đầu tiên bị xúc động bởi sự tuyên truyền ny Chính
nhờ đấu tranh chống lại các nh cai trị vụng về v chống lại những
thống đốc chuyên chế quá đáng m chúng ta sẽ lm yên đợc sự
bất bình chính đáng của ngời bản xứ.
Nếu không thì những nữ thần Xiren sẽ có dịp tốt để ca tụng sự
nổi loạn".
Nguyện vọng của những đảng viên lập hiến An Nam.
G.Grănggiăng, đại biểu của họ ở Pháp đã tóm tắt đúng những
nguyện vọng ấy: "Họ chỉ muốn đơn giản l chính sách hợp tác
(Pháp- An Nam) đợc thực hnh Họ muốn đợc dần dần tham
gia vo những công việc của đất nớc họ Không muốn gì hơn".
Vả lại, tất cả những gì họ đòi l quyền nhập quốc tịch Pháp,
miễn trừ quân dịch (4 năm đối với ngời An Nam), bầu cử, v.v Họ
chỉ đòi cho "lớp thợng lu đã đợc giáo dục thôi". Còn quần chúng
thì chẳng đợc gì.
Chúng ta có thể dùng họ không? Điều đó tuỳ thuộc hai điều:
thái độ của Chính phủ Pháp v sự khôn khéo của chúng ta.
Linh tinh -
Một lính Pháp đã giết một ngời An Nam; hắn
đã bị kết án một tháng tù án treo.
200 học sinh trẻ tuổi của một tỉnh ở Nam Kỳ đã
biểu tình trớc đồn cảnh sát đòi thả hai ngời bạn
của họ bị bắt giữ. Đồng thời, họ doạ bãi khoá nếu các
bạn của họ không đợc thả ngay. Họ đã thắng lợi.
Đây l lần đầu tiên, ở Đông Dơng xảy ra một việc
nh vậy. Đó l một dấu hiệu của thời đại.
19-12-
19244F
1
)
Ti liệu tiếng Pháp, bản chụp
lu tại Viện Hồ Chí Minh.
___________
1) Báo cáo của Nguyễn ái Quốc gửi Ban Chấp hnh Quốc tế Cộng sản.
THƯ GửI MộT ĐồNG CHí
TRONG QUốC Tế CộNG Sả
N5F
1
)
Đồng chí thân mến,
Tôi gửi đến đồng chí một báo cáo về tình hình Đông Dơng. Tôi
đã tìm thấy ở đây vi ngời Đông Dơng m với họ, tôi hy vọng lm
đợc việc gì đó. Xin đồng chí chỉ thị cho những đồng chí ngời Nga
ở đây cũng nhận trách nhiệm về các công việc của Đông Dơng, bởi
vì một mình tôi không thể lm nhiều đợc. Tôi đang công tác ở
hãng Rôxta. Tôi chỉ gặp đồng chí Malaca một lần; đồng chí ấy ốm
v nói với tôi rằng đồng chí cố gắng trở về nớc. Tôi nghĩ rằng đồng
chí ấy đã về rồi, bởi vì đã rất lâu tôi không gặp nữa.
Tôi sẽ gửi đến đồng chí một báo cáo về công tác chính trị của
tôi tiếp sau. Địa chỉ của tôi: ông Lu, Hãng thông tấn Rôxta, Quảng
Châu. Nếu đồng chí viết th về thì nhờ đồng chí nhắn các đồng chí
chúng ta gửi những th của tôi đến đây cho tôi. Tôi tin rằng thế
no cũng có một vi cái.
Cho cộng sản.
Quảng Châu, ngy 22-12-1924.
NGUYễN áI QUốC
Th đánh máy bằng tiếng Anh,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
___________
1) Có thể th ny gửi đồng chí đại diện Văn phòng Ban Phơng Đông
của Quốc tế Cộng sản ở Thợng Hải.
H Chí Minh ton tập
16
17
VấN Đề ĐÔNG DƯƠ
NG6F
1
)
1- Nếu đồng chí đồng ý cho tôi gửi ngay một hoặc hai sinh viên thì
điều đó sẽ cho phép tôi tuyên truyền tốt, v nói rằng cách mạng Nga
đang v sẽ có thể lm gì cho dân chúng thuộc địa. Điều đó cũng sẽ cho
phép tôi - từ nay đến tháng tám - tranh thủ đợc những phần tử tốt
của Quốc dân đảng Đông Dơng. Hơn nữa, điều đó cho phép tôi chọn
ngay đợc vi ngời trong số họ để phái về nớc.
2- Tôi không hiểu rõ vì sao đồng chí ngần ngại cho tôi vay tiền.
Đó l một việc giữa đồng chí với tôi, v không một ai khác biết đợc
tý no về việc ny. Tiền vay đó sẽ cho phép tôi:
a/ Có đợc một cơ sở ở trong nớc.
b/ Có ngời sẵn sng lm tuyên truyền viên.
c/ Thực hiện việc tuyên truyền đến nơi đến chốn v,
d/ Bắt đầu ngay công tác tổ chức.
Không có ngời no khác có thể giúp tôi trong việc ny, bởi vì
tôi l một dây liên lạc giữ bí mật kế hoạch của chúng ta.
3- Tuyên truyền v lm công tác khác, tôi phải:
a/ Dịch ti liệu
b/ In ấn nó
c/ Lấy ngời từ trong nớc đến Quảng Châu
d/ Huấn luyện họ
___________
1) Th không đề ngy tháng v tên ngời nhận. Căn cứ nội dung,
chúng tôi dự đoán th gửi cho một đồng chí đại diện Đảng Cộng sản Pháp
tại Quốc tế Cộng sản, khoảng đầu năm 1925.
e/ Phái họ trở về.
Không có tiền, tất cả những điều đó đều không thể lm đợc.
Vì thế tôi muốn đề nghị đồng chí cấp cho một quỹ no đó.
4- Không có sự đồng ý v sự giúp đỡ của các đồng chí Nga của
chúng ta thì tôi sẽ khó m tránh khỏi sai lầm. Nhng tôi cũng
không nhận đợc gì nếu không có chỉ thị của đồng chí. V họ có thể
không lm gì cho tôi khi tôi đến tay không.
5- Nếu 4 yêu cầu ny không có kết quả thì triển vọng về sau
đối với tôi sẽ l nh sau:
a/ Tôi không có chứng cứ để chỉ ra đợc những phần tử tốt
nhất ở Quốc dân đảng Đông Dơng để nhận họ đến với ta.
b/ Tôi không thể về nớc đợc.
c/ Do đang mắc nợ trên 350 đôla cho công tác đầu tiên, tôi sẽ
phải lm việc ít ra l 5 tháng để trả nợ. ở điều kiện đó, tôi sẽ
không có thời giờ, không có tiền để lm công tác khác.
Tôi rất hy vọng đồng chí sẽ ủng hộ yêu cầu của tôi.
Th đánh máy bằng tiếng Anh,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
H Chí Minh ton tập
18
19
THƯ GửI MộT ĐồNG CHí ở QUốC Tế CộNG SảN
Đồng chí thân mến,
Quốc dân đảng Đông Dơng vừa đợc thnh lập vo ngy 3
tháng ny với 3 đảng viên lúc bắt đầu.
Một ngời sẽ đợc phái đi Trung Kỳ v Lo. Một ngời khác
(cha phải l đảng viên) sẽ đợc phái đến Bắc Kỳ để lấy 5 ngời đi
Quảng Châu học cách lm công tác tổ chức.
Tôi nghĩ có thể tìm nam thanh niên để gửi đi học ở Trờng đại
học Mátxcơva
8
. Xin đồng chí vui lòng cho biết có thể cho tôi gửi bao
nhiêu sinh viên.
Đồng thời, tôi xin đồng chí chỉ thị cho các đồng chí Nga ở đây
cũng nhận trách nhiệm về các công việc của Đông Dơng bởi vì có
một mình, tôi không thể lm quá nhiều việc đợc.
Quảng Châu, ngy 5-1-25.
Cho cộng sản
N.A.Q
Th đánh máy bằng tiếng Anh,
bản chụp lu tại Viện Hồ Chí Minh.
GửI ĐON CHủ TịCH QUốC Tế CộNG SảN
Quảng Châu, ngy 10-1-1925
Kính gửi Đon Chủ tịch Quốc tế Cộng sản,
Các đồng chí thân mến,
Quốc dân đảng (Quốc dân đảng Đông Dơng), chiều hôm qua
đã kết nạp ngời đảng viên thứ t.
Một trong số những đảng viên đó, xế tra nay, đã đi Trung Kỳ
v Lo, với nhiệm vụ l tổ chức những cơ sở ở các xứ đó v tìm thanh
niên để đi học Trờng đại học cộng sản chủ nghĩa ở Mátxcơva.
Các đồng chí cho tôi biết các đồng chí muốn nhận bao nhiêu
sinh viên An Nam vo học Trờng đại học ấy.
Ngy 15 sắp tới, một đảng viên thứ hai sẽ đợc gửi đến Bắc Kỳ
để lấy 5 ngời Bắc Kỳ sang học Trờng nông dân ở Quảng Châu.
Những ngời ny sẽ học cách tổ chức nh thế no.
Phải chi phí cho phái viên thứ nhất l 290 đôla v cho phái
viên thứ hai 230 đôla. Số tiền đó l do số tiền đi đờng còn lại của
tôi, gộp với số tiền lơng m Rôxta đã ứng trớc cho tôi.
Q.D.Đ
7F
1)
có thể có nhiều triển vọng, nhng những phơng tiện
ti chính của nó rất eo hẹp: ít ra l tới lúc ny, những phơng tiện
ấy chỉ do tôi cung cấp thôi.
___________
1) Viết tắt Quốc dân đảng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét